Ταινία το ξυπόλητο τάγμα

Είδος Ταινίας: Περιπέτεια
Πρωταγωνιστούν: Μαρία Κωστή, Νίκος Φέρμας, Βασίλης Φραγκιαδάκης, Αντώνης Βούλγαρης, Στρατής Κρόζος, Εύαγγελος Γιωτόπουλος, Δέσποινα Κοντογιώργου, Λόλα Χατζηχρήστου, Ηλίας Παπαδόπουλος, Απόστολος Μπεκιάρης, Νίκος Ζαχαρίας, Χρήστος Σουκούρογλου, Γιώργος Αξιώτης, Μανώλης Ρήγας, Καίτη Γκίνη
Σκηνοθεσία. Σενάριο. Μοντάζ: Gregg Tallas (Γρηγόριος Θαλασσινός)
Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
Έτος Παραγωγής: 1954

Tο χαμένο κινηματογραφικό ντοκουμέντο του Γκρεγκ Tάλας, Ξυπόλητο Tάγμα, ξετυλίγει μετά από πολλά χρόνια, τις συγκινητικές εικόνες.O Γκρεγκ Tάλλας  (Γρηγόρης Θαλασσινός) ήταν ο πρώτος Έλληνας κινηματογραφιστής που τιμήθηκε με διεθνές βραβείο, αποσπώντας για το Ξυπόλητο Tάγμα, το Πρώτο Bραβείο στο Φεστιβάλ του Εδιμβούργου και τη Χρυσή Δάφνη του Nτέιβιντ O' Σέλτσνικ.
 Η ιστορία των μικρών ορφανών παιδιών κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής που ο σκηνοθέτης αποτύπωσε με γλαφυρό τρόπο, συγκίνησε κοινό και κριτικούς. Οι ήρωες του είναι 160 παιδιά  διωγμένα από το ορφανοτροφείο και τους Γερμανούς, τα οποία μετατρέπονται μέσα στην τυραννισμένη και πεινασμένη Ελλάδα του 1943, σε ένα είδος καλόκαρδης και ηρωικής συμμορίας που κλέβει τους κατακτητές και τους μαυραγορίτες για να συντηρεί τα μέλη της και όσους μπορεί. 
Η ταινία χαρακτηρίζεται από ρεαλισμό. Μας δίνει την ατμόσφαιρα της μαύρης απελπισίας στη Θεσσαλονίκη την εποχή του '40, αποφεύγοντας ωστόσο μελοδραματισμούς.
Η ταινία αποτελεί λοιπόν ένα ακόμα ιστορικό ντοκουμέντο και μαρτυρία για τη Nαζιστική τρομοκρατία αλλά και για μία από τις πολλές μορφές της Εθνικής Αντίστασης.

Δυο λόγια για την ιστορία της ταινίας

Στα τέλη της δεκαετίας του ΄40, βρισκόταν στην Αμερική ο ηθοποιός του Κρατικού Θεάτρου Νίκος Κατσιώτης, ο οποίος συζητώντας με τον Γκρεγκ Τάλλας (Γρηγόρης Θαλασσινός) του διηγήθηκε πως την ημέρα που η Θεσσαλονίκη γιόρταζε την απελευθέρωσή της, τον Νοέμβριο του 1944, στο τέλος της διαδήλωσης ακολουθούσε ένα τσούρμο από κουρελήδες πιτσιρικάδες οι οποίοι κρατούσαν ένα πανό που έγραφε «Ξυπόλητο Τάγμα». Η διήγηση του Νίκου Κατσιώτη, συγκλόνισε τον Τάλλας κι αποφάσισε να κάνει το «Ξυπόλητο Τάγμα» ταινία. Το 1952, ο Γκρεγκ Τάλλας έρχεται στην Ελλάδα και με την περιορισμένη οικονομική υποστήριξη ενός άλλου Ελληνοαμερικανού, ξενοδόχου στο Λος Άντζελες, του Πέτρου Μπουντούρη, άρχισε να γυρίζει την ταινία « Το Ξυπόλητο Τάγμα». Ο Νίκος Κατσιώτης έγραψε το σενάριο, ενώ την μουσική έγραψε ο Μίκης Θεοδωράκης (η πρώτη του για κινηματογραφική ταινία), με εκτέλεση από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών (υπό την διεύθυνση τού ιδίου). Η θαυμάσια φωτογραφία ήταν του Μιχάλη Γαζιάδη.
Ο Γκρεγκ Τάλλας αποθαρρυμένος από την υποτυπώδη κινηματογραφία της Ελλάδας της εποχής, σκέφτηκε αρχικά να γυρίσει την ταινία στη Νάπολη, πόλη που θεωρούσε πως είχε μια περίεργη ομοιότητα, το ίδιο άρωμα, με τη Θεσσαλονίκη. Αλλά πάλι κάτι τον έτρωγε.
Κι έτσι ήρθε στην Ελλάδα και γύρισε την ταινία στη Θεσσαλονίκη σε φυσικούς χώρους. Μόνο τη σκηνή της «μαύρης αγοράς» γύρισε για καθαρά πρακτικούς λόγους στην Αθήνα, στην περιοχή των Φυλακών Αβέρωφ, όπου και λειτουργούσε πραγματικά η μαύρη αγορά στα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής.
Χρησιμοποίησε μόνο δύο επαγγελματίες ηθοποιούς, τον Νίκο Φέρμα και τη Μαρία Κωστή. Όλοι οι άλλοι που έπαιξαν στην ταινία ήσαν ερασιτέχνες. 
Τα 63 από τα 66 παιδιά που πήραν μέρος στα γυρίσματα, ο Γκρεγκ Τάλλας τα πήρε από αναμορφωτήρια της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.
Η μηχανή λήψης ήταν του 1924 και χρησιμοποιήθηκαν μόνο 6 προβολείς για τον φωτισμό. Το καλλιτεχνικό αποτέλεσμα της ταινίας -σε συνδυασμό με τις συνθήκες παραγωγής- ήταν μια μεγάλη έκπληξη στην Αμερική. Δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι αυτή η ταινία γυρίστηκε με τόσο λίγα τεχνικά μέσα. Για παράδειγμα, ο φωνολήπτης της Κολούμπια ήταν αδύνατο να πιστέψει πως αυτή η ταινία γυρίστηκε βουβή και πως είχαν επιτευχθεί τόσο άψογοι συγχρονισμού στο ντουμπλάρισμα της ηχητικής μπάντας στην Ελλάδα!
Το αρνητικό της ταινίας είχε χαθεί και χάρη στις προσπάθειες του διευθυντή της Ταινιοθήκης της Ελλάδας, Θόδωρου Αδαμόπουλου που εντόπισε δύο κόπιες προβολής σε καλή κατάσταση, δημιουργήθηκε, μετά από χρονοβόρες και πολυδάπανες διαδικασίες, ένα καινούργιο αρνητικό της ταινίας.

Πηγές: http://www.pare-dose.net/?p=3394 και http://www.livemovies.gr/movies/to-xypolito-tagma
http://www2.rizospastis.gr/story.do?id=4265923&publDate=, http://www.pe-kritis.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=53:2008-11-14-17-51-08&catid=25:2008-11-05-09-36-42&Itemid=61

Εδώ μπορείτε να δείτε ολόκληρη την ταινία